**วสันตดิลกฉันท์ ๑๔**
วสันตดิลก  แปลว่า รอยแต้มที่กลีบเมฆในใบไม้ผลิ (ไทยหมายถึงฤดูฝน) อันน่าจะหมายถึง ฉันท์อันมีลีลาว่าฤดูฝนได้เริ่มต้น

แล้ว

ฉันท์นี้มักใช้บรรยายหรือพรรณนาความ ๒ แบบ คือ
๑. ใช้ชมธรรมชาติ  ชมความงามของสถานที่  เช่น  บ้านเมือง

ชวนให้ผู้อ่านรู้สึกซาบซึ้งตรึงใจในภาพลักษณ์อันงดงามที่กวี ได้

พรรณนาออกมา
๒. ใช้แต่งพรรณนาความเพื่อให้เห็นภาพลักษณ์อย่างเด่นชัด เช่น

อารมณ์รัก อารมณ์ เศร้าโศก เสียใจ รำพึงรำพันถึงความหลัง เป็นต้น

ลักษณะทางฉันทลักษณ์

คณะและพยางค์

๑.ฉันท์บทหนึ่งมี  ๒   บาท  บาทหนึ่งมี  ๒ วรรค  วรรคต้นมี ๘ คำ

วรรคท้ายมี ๖ คำรวมทั้งบาทมี ๑๔ คำ จึงได้ชื่อว่าวสันตดิลกฉันท์ ๑๔

๒.สัมผัสบังคับดูได้จากแผนผัง ที่แสดงการสัมผัส และจากตัวอย่างคำ
ที่ สัมผัสกันใช้เครื่องหมาย (๐)-(๐) และ ((๐))-((๐))
โดยมีรายละเอียดดังนี้

สัมผัสภายในบท
คู่ที่ ๑. คำสุดท้าย ของวรรคที่ หนึ่ง สัมผัสกับคำที่ สาม ของ
วรรคที่ สอง แทน ด้วย (ค)-(ค)
คู่ที่ ๒. คำสุดท้าย ของวรรคที่ สอง สัมผัสกับคำที่ สุดท้าย ของวรรคที่

สาม แทนด้วย ((ค))-((ค))

สัมผัสระหว่างบท

มีการบังคับสัมผัส ระหว่าง คำสุดท้ายของบท  จะไปสัมผัส
กับ คำสุดท้าย ของวรรคที่ สอง ของฉันท์ ในบทถัดไป แทนด้วย
(((ค)))-(((ค)))

คำครุ ลหุ บังคับ ครุ และลหุ ตามที่เขียนไว้ในแผนผัง

แผนผัง   วสันตดิลกฉันท์ ๑๔

ค ค ล ค ล ล ล(ค)       ล ล (ค)ล ค ((ค))
ค ค ล ค ล ล ล((ค))     ล ล   ค   ล ค (((ค)))

ค ค ล ค ล ล ล ค                       ล ล  ค   ล  ค (((ค)))

ค หมายถึง คำครุ
ล หมายถึง คำลหุ

ตัวอย่าง ที่.๑

เชิญเรียนและตั้งกมลเพียร        เถอะนะเรียนจะเห็นผล
ใฝ่หาวิชาจะชนะตน                           บมิต่ำถลำตัว
เปรื่องปราชญ์ฉลาดนรขยาด     จะประมาทก็เกรงกลัว
ก่อเกียรติศักดิ์สินะจะมัว                     เงอะงะโง่จะดีหรือ
ชาติไทยไฉนจะละอุสา-    หะมิกล้าจะฝึกปรือ
ปราศวิทย์เพราะปราศวิริยะคือ              ติณแห้งพินิจเห็น
เกิดมาก็มีสริระพร้อม               ฤจะยอมจะยากเย็น
ทุกวันเถอะเพียรพิริยะเพ็ญ                  นิจกาลก็ชินเคย
บางคนสิท้อเพราะดนุโง่            อะพิโธ่พิถังเอ๋ย
ปล่อยใจไถลเละเทะเลอะเลย                ก็ประสบวิบัติพลัน

——————————

แหล่งอ้างอิง

http://guru.sanook.com/enc_photo.php?pic

http://www.kruwallapa.com/unit4/unit40104.html

http://www.prakan.ac.th/Link-Data/e-learning-51/orapin-3.ppt

http://www.st.ac.th/bhatips/chan_poem.html

สำหรับผมแล้ว  วสันตดิลกฉันท์  หรือบทประพันธ์อื่นๆ

ล้วนสื่อความในใจ ของผู้รจนา

ไม่ว่าจะทุกข์ทนระทมเศร้า  หรือยินดีปรีดา

มันคือความงดงามที่สื่อออกมาจากใจ

วสันตดิลกคำฉันท์ต่อไปนี้  ผมเขียนขึ้นเมื่อนานมาแล้วเมื่อครั้งที่มองท้องฟ้ายามเช้า

โค้งขอบนภาวรวิสุทธิ์   ขณะผุดอรุณฉาย

แสงทองวิลาสประดุจะคลาย    สวะหลายที่เปื้อนหล้า

ชมแล้วคะนึงพิศะยุพิน  อมรินทร์สเน่หา

พวงแก้ม ณ แสงพระสุริยา  รุจิราแฉล้มแดง

หมู่มวลวิหคบ่มิชะล่า  สกุณาจะเหินแข่ง

โผผินคู่ฟ้า ณ ศิริแสง  สุวิสุทธิทัศน์ชม…

 

About these ads